15.- Renoren ekarpenak

15.1 RENOKO EUSKAL MINTEGI ETA LIBURUTEGIA
Nevada aipatzerakoan, euskaldun askori datorkio burura bertako Unibertsitateko Euskal Mintegia edo Center for Basque Studies (CBS). Nevada-Renoko Unibertsitateak euskal gaiei buruzko liburutegi espezialdua dauka eta Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzuak euskal gaien ingelesezko liburu-bilduma garrantzitsua argitaratzen du. EEBB barru eta kanpoko ikertzaileentzat erreferentzi gunea da Reno, euskal ikasketen alorrari dagokionez. "Basque Studies Program" izenpean 1967an sortutako CBSk hamar mila harpidedunen artean banatzen den aldizkari edo newsletter bat ere ematen du argitara. Unibertsitateari loturik, 1989an bertako ikasle talde batek "Zenbat Gara" kultur taldea eta izen bereko dantzari multzoa sortu zuen.

15.2 ORAINAREN AITZINDARI
Reno inguruan jaiotako euskaldunek, bertan finkatutako europar euskaldunak batzordekide, molde berri bat zabalduz aro modernoko lehenengo Euskal Jaialdia antolatu zuten Reno-Sparks-en 1959an, geroztik ehundaka jaialdik segitu duten eredua ezarriz. Ospakizunak iraun zituen bi egunetan bospasei mila euskaldun eta beste horrenbeste ez euskaldun bertaratu ziren. Batzorde antolatzailean jatorri nafar, baxenabartar, bizkaitar eta zuberotarrekoak zeuden .

15.3 RENO ETA NABO
"Western Basque Festival" deitu zen harek mendebaldeko euskal indarrak higitu eta hainbaten erro galduekiko jakinmina eta harrotasuna biztu zuen. Hurrengo urteetan euskal klub berriak sortu, eta euskalduntasun antolatua, aurretik ez bezala indartu zen. Abiatu ziren klubek artean, "Zazpiak Bat Basque Club" izena hartu zuen Reno bertakoa. Euskal amerikarren geroa segurtatzeko beste urrats garrantzitsua ere Renon eman zen urte batzuk geroago, bertan sortu baitzen 1973an North American Basque Organizations edo Ipar Amerikako Euskal Erakundeen Federazioa. NABOren sorrera funtsezko mugimendua izan da geroztik Estatu Batuetako euskal kulturaren alde eman diren ahaleginen antolaketa, koordinazio eta garapenerako.

15.4 RENOKO OSTATUAK
Ostatuei dagokienez, badirudi Renoko lehenengo ostatuak XIX. mendearen amaieran zabaldu zirela hirian. 1904rako, George Etchartek Comercial Hotela zeraman eta XX mendean zehar beste batzuk sortu ziren, hala nola, Español, Indart, Yriberri's, Toscano, Santa Fe, Martin, eta Louis' Basque Corner . Horietatik Santa Fek eta Louis' Basque Corner-ek segitzen dute gaur egun, lehena Martin Orriaga eta Josephine Indak 1929an sortua eta, 1949an suteak hondatu ondoren, berriz eraikia, egun Zubillaga familia aldudarraren (Esnazu) eskuetan; Louis' Basque Corner, berriz, 1967an inauguratu zuen Louis Erreguible mauletarrak eta oraindik ere Erreguibleren familiaren eskuetan da.

15.5 ARTZAINAREN MONUMENTUA
Reno hirigunetik milia batera, Basque Memorial edo Euskal Artzainaren Monumentuak hiriaren eta inguruko muinoen gaindiko ikuspegi ederra eskaintzen du. Eskultura-oroitarria Nestor Basterretxeak egin eta 1989an inauguratu zen, Euskal Herriko eta EEBBetako goren mailako agintarien presentziaz, tartean Nafarroa, EAE eta Akitaniako sailburu eta kontseilariak eta EEBBetako bi gobernadore. Urte hartan bertan eta 1990an, Renoko eta Donostiako alkateek bi hirien arteko ahaidetzea sinatu zuten.