05.- EEBBetako euskal emigranteen ezaugarriak

05.1 EUSKALDUNEN EZAUGARRIAK
Nolakoak ziren emigrante horiek? Gehienak Euskal Herriko nekazaritza guneetatik zetozen, batik bat Nafarroa eta Baxenabarretik; gero bizkaitarrak ere iritsi ziren. Euskara zen euren ama hizkuntza eta beharren arabera ikasten zuten beste hizkuntzarik. Askok Estatu Batuetako mendebaldean ikasi zituzten bertako espainola edota ingelesa. Gaur egun ere badira bertan jaiotako lehen belaunaldiko euskaldunak hiruzpalau hizkuntza hitz egiten dituztenak.

05.2 EUSKARAREN BALIOA
Izan ere euskarak garrantzi handia izan du euskal amerikarren arteko jarduera eta komunikazioan. Estatu Batuetara heldu ziren etorkinik gehienak Euskal Herriko gune euskaldunetakoak ziren eta, Ameriketan ere, euskarak segitu zuen izaten euren arteko hizkuntza nagusia. Testuinguru horretan sortu ziren "Escualdun Gazeta" (1885) eta "California'ko Eskual Herria" (1893) astekariak, erabat euskaraz idatzirik, Kaliforniako euskaldunen komunikabide izateko, agerian utziz euskarak Kaliforniako euskaldunen artean zeukan tokia. "California'ko Eskual Herria" astekaria 1893tik, gutxienez 1897ko abendura arte eman zen argitara.

05.3 EUSKAL IRRATSAIOAK
Euskal komunikabideak aipatzerakoan, ezin irratsaioak aipatu gabe utzi. Euren artean seguruenik esanguratsuena, Buffaloko (Wyoming) KBBS irratia eta bere "Basque Program" izango da, 1956tik 2000raino astero ordu betez Wyoming-eko Johnson Konderriko euskaldunei musika eta albisteak euskaraz eskaini izan diena. Beste euskal irratsaio batzuk egin izan dira mendebaldean zehar, euskaraz edo euskal gaiez, besteak beste Idahoko Boisen (Espe Alegriaren programa famatua), Nevadako Elko, Winnemucca eta Renon, Utah-ko Salt Lake City-n eta, Wyoming-en bertan, Buffalon eta Rock Springs-en.

05.4 GAURE ECHIE DA SAURE ECHIE
Horiek guztiak, egitate izan den euskararen eta euskaldunen amerikar sustraitzea ilustratzeko. Gaur egun ere, esaterako, Nevada iparraldeko basamortua zeharkatu eta Jordan Valley (Oregon) herri galdura iristen den bidaiaria harritu daiteke "Welcome to the Basque Country" esanez errezibitu eta euskaldunek XX. mende hasieran eraikitako frontoia, "Basque restaurant"a eta euskal izenak dituzten kale eta saltokiekin topo egiten duenean.

05.5 JORDAN VALLEY EUSKALDUNA
Are gehiago harritzen ahal da gasolindegian Yturri Boulevard edo Basque Station irakurri ondoren enkargatuak, salgai duen Euskal Herriko armarria erakutsi (Zazpiak Bat idatzirik duena, eta hizki txikietan Made in USA) eta herriko foileto turistikoa oparitzen dionean. Foiletoan eslogan bi ageri dira, bata ingelesez idatzirik, eta besteak hauxe dioela: Gaure Echie da Saure Echie (sic). Gasolindegiko jabe eta enkargatuak mendebaldekoen itxura peto-petoa du, 77 urte ditu eta Jordan Valleyn bertan jaioa da. Aiden Madariaga du izena eta ez da sekula Europako Euskal Herrian izan. Ingelesaren aurretik euskara ikasi zuen Oregonen, etxean, eta euskara aberatsean mintzatzen zaie Jordan Valley-ko bere gasolindegira hurbiltzen zaizkion euskaldunei.