02.- Ostatuak eta Klubak

02.1 ETXEA ETXETIK KANPO
Ostatuen erreferentzia ezinbestekoa izan da Estatu Batuetara iritsi ziren lehenengo euskal belaunaldientzat. Ipar Amerikako mendebaldeko herri askok izan dute ostaturik. Anitzen biltoki eta bizitoki izan ziren, "euskal lur puska bat leku arrotzaren erdian", "oasi euskalduna ingelesa mintzo zuen unibertso baten baitan", "etxea norberaren etxetik kanpo", zenbaiten esanetan. Aldi berean, ostatunagusiak emigratu askoren bigarren aita edo amaren pareko izan ziren: bankero, laguntzaile medikuarengana joateko, aholkulari, eta oro har makulu, ingelesa mintzo zuen kanpoko munduarekin harremantzeko. Belaunaldi emigrantearen beharrei erantzuteko ostatua sortu zen bezala, amerikar jaiotako euskal belaunaldi berriek eta emigrante bertakotuek Klubaren figura sortu zuten, testuinguru amerikarrean euren jatorrizko kulturarekiko loturak atxikitzen laguntzeko.

02.2 LEHENENGO KLUBAK
Berrogei bat klub dago egun Estatu Batuetan. Zaharrena "Euzko Etxea of New York", 1913an sortua, egun Brooklynen dagoena. Mendebaldean, Stocktonen klub bat sortzeko ahaleginak egin ziren 1907an. 1914an "Basque Club of Utah" sortu zen Ogdenen eta 1924an lehenengo "Zazpiak Bat Club", San Franciscon. 1944an Bakersfield inguruko euskaldunek "Kern County Basque Club"a sortu zuten. Azken erroldako datuen arabera (2000), nazioko berrogeita hamar estatuetan dago euskaldunik, nahiz eta euskal klubik New York, Florida, Kalifornia, Nevada, Idaho, Oregon, Utah, Washington eta Wyomingen baino ez dagoen. Bere burua "Basque" definitzen duen hiritar kopuru txiki baina aipagarria badago halaber Arizona, Colorado, Connecticut, Montana, New Jersey eta New Mexikon.

03.- Foruak eta EEBBetako Konstituzioa

03.1 JOHN ADAMS ETA EUSKAL HERRIA
Euskal Herriak eta Estatu Batuek historian zehar izan dituzten loturak aipatzean, autore batzuek azpimarratu izan dute John Adamsek (Estatu Batuetako bigarren presidentea izango zenak) Euskal Herriko euskaldunen gobernu moldea eta haren eragina jaso eta goretsi zuela. Adams Bizkaira hurreratu zen Europara eginiko bidaian eta, hunkiturik, euskaldunak eredu moduan aurkeztu zituen 1786an, "A defense of the Constitution of the United States" izenburupean hauxe idatzi zuenean:

"...Honelako herri europar bat, esan nahi baita Bizkaia, Espainian, bere ahotsa gobernuan entzunarazteko adinako buru-argitasuna, kemena eta zortea duena, ezin daiteke inola ere baztertu. Auzokoek aspaldi utzi zituzten beren eskakizunak errege eta elizgizonen esku. Herri zoragarri honek, ostera, bere hizkuntza zaharra, izpiritua, legeak, gobernua eta ohiturak beste edozein europar nazio baino luzaroago gorde ditu. Jatorri zeltarreko biztanle hauek antzinako Boeticako lurrik onenetan bizi izan ziren, baina askatasuna maite eta etsaiaren nagusitasuna gorroto zutenez, inbasio eta konkistaren garaian erretiratu ziren zaharrek Kantabria deitzen zituzten mendietara..." () "...errepublika bat da; ez dute erregerik, eta tinko eutsi diote pribilegio horri; bestalde, Jaun berriak, karguaz jabetzeko, herrira etorri behar du zango bat agerian duela eta Jaurerriko pribilegioak defendatuko dituela zin egin..."

Navascues bezalako autoreen lanek edo urte askotan Idahoko estatu idazkari izan den Pete Cenarrusa euskaldunaren ikerketek seinalatu egin dute Bizkaiko Foruak eragina izan zuela Estatu Batuetako konstituzioko zenbait puntutan. John Adams 1779an joan zen Europara, Kontinente Zaharreko gobernu mota desberdinak aztertu, aldeztu eta horietatik ikasteko, eta Bizkaiko legeak aztertu zituen. Lehen hamahiru estatuek 1787ko irailaren 17an onetsi zuten Estatu Batuetako Konstituzioa.